Wat is RALP?
Een prostatectomie is een ingreep waarbij de prostaat in zijn geheel wordt weggenomen. Hierbij worden de prostaat, de zaadblaasjes en een deel van
de zaadleiders verwijderd. Wanneer de arts het noodzakelijk vindt, zullen ook de lymfeklieren worden verwijderd. Het plaskanaal wordt nadien terug met de blaasuitgang verbonden.
Voorbereiding op de operatie
Medicatie
Verwittig je arts/anesthesist als je één van de volgende medicijnen inneemt:
- Diabetici
Glucophage®, Metformine®, Metformax®, Janumet®, Eucreas®, Glucovance®, Xigduo®,Invokana®, Vipdomet®, Vokanamet®, Jardiance®, Komboglyze®.
Deze geneesmiddelen moeten 2 dagen voor de ingreep gestopt worden.
- Bloedverdunning (noacs)
- Xarelto® (Rivaroxaban) of Eliquis® (Apixaban) of Lixiana® moet 2 dagen voor de ingreep gestopt worden;
- Pradaxa® wordt ook 2 dagen voor de ingreep gestopt;
- Asaflow® wordt NIET voor de ingreep gestopt;
- Agrenox® (Ticlid®,Clopidrogel®) wordt 7 dagen voor de ingreep gestopt.
Bloedverdunning stoppen moet je steeds in overleg met je behandelend arts of huisarts doen. Nooit op eigen initiatief!
Onderzoeken
Afhankelijk van het doktersadvies moet je een aantal preoperatieve onderzoeken ondergaan. Deze kunnen voordat je in het ziekenhuis wordt opgenomen door de uro–oncoverpleegkundige of je huisarts worden uitgevoerd. Neem ze mee naar het ziekenhuis.
De volgende onderzoeken worden preoperatief uitgevoerd in het ziekenhuis en/of bij de huisarts:
- Een bloedafname
- Een elektrocardiogram (hartfilmpje)
- Indien nodig een RX-thorax (foto van de longen)
Scheren
Het is belangrijk om je te scheren: tot 10 cm boven de navel en tot en met het schaambeen. Rondom de penis en het scrotum hoeft niet geschoren te worden. Doe dit bij voorkeur thuis, dan moet dit niet in het ziekenhuis gebeuren.
Nuchter
Omdat je verdoving krijgt, moet je nuchter blijven. Vanaf middernacht mag je geen vaste voeding meer eten tenzij de arts heeft vermeld dat je langer mag eten. Je mag tot twee uur voor je wordt opgenomen twee glazen (400 ml) heldere drank drinken.
De operatie
Je wordt opgenomen op de afdeling heelkunde 1 (urologie). Normaal gezien blijf je twee nachten gehospitaliseerd. Neem best gemakkelijke kledij mee die je toelaat je onderbeen vrij te maken.
Voor de operatie
- Je krijgt TED-kousen die de bloedsomloop voor en na de operatie bevorderen en het risico op bloedklonters verminderen
- Als je de dag voor de operatie wordt opgenomen, krijg je reeds een subcutane injectie met bloedverdunnende medicatie. Deze vermindert het risico op flebitis en longembolie.
- Vlak voor het vertrek naar de operatiekamer zal je gevraagd worden
- te plassen
- juwelen, piercings, bril, contactlenzen, gehoorapparaat, tandprothesen enz. te verwijderen.
- een operatiehemd en de TED-kousen aan te trekken
De operatie
Bij een robot-geassisteerde kijkoperatie worden de instrumenten gemanipuleerd door de chirurg via de robot. Er wordt gas in de buik gepompt om ruimte te maken in de buik. We maken zes incisies in de buik van ongeveer één cm waarlangs de instrumenten worden ingebracht. Op deze manier kan er uiterst precies gewerkt worden.
Ter hoogte van van de navel wordt een kleine horizontale incisie gemaakt om de prostaat en lymfeklieren naar buiten te halen. Door de robotchirurgie kan de tumor heel nauwkeurig worden verwijderd. Met deze techniek kan behoud van de continentie en de erectiele functie zo goed mogelijk worden gerealiseerd. Na het wegnemen van de prostaat wordt er een nieuwe verbinding gemaakt tussen de blaashals en de plasbuis. Het weggenomen weefsel wordt voor onderzoek naar de patholoog-anatoom gestuurd. Dit onderzoek neemt ongeveer twee weken in beslag en de uitslag zal je van jouw behandelend arts vernemen. Afhankelijk hiervan beslissen we of nabehandeling nodig is: medicatie en/of radiotherapie.
Je gaat na de operatie naar de uitslaapkamer (recovery). Hier worden steeds je bloeddruk, pols, bewustzijn en pijn gecontroleerd. Wanneer alles stabiel is en je goed wakker bent, zal je terug naar je kamer worden gebracht.
Een filmpje van de operatie vind je hier.
Na de operatie
Na de operatie heb je een infuus. De pijn ten gevolge van de ingreep zal worden opgevolgd door de verpleegkundigen van de afdeling. Je krijgt op regelmatige tijdstippen pijnmedicatie toegediend. Wanneer dit onvoldoende is, kun je dit aan de verpleegkundige melden.
Een wonddrain wordt enkel geplaatst als ook de lymfeklieren worden verwijderd. In uitzonderlijke gevallen zonder lymfadenectomie. De drain heeft als functie om overtollig bloed en lymfevocht af te voeren. Op advies van de arts zal deze door de verpleegkundige, in functie van de hoeveelheid geproduceerd wondvocht per 24 uur, worden verwijderd op de eerste of de tweede dag na de ingreep.
Je hebt ook een blaassonde. Deze zorgt voor het continu ledigen van de blaas waardoor je niet moet plassen. De blaassonde kan soms sterke drang geven om te plassen. Dit verbetert met de tijd of er kan medicatie voor worden opgestart.
De dag na de operatie mag je beginnen met een lichte maaltijd. Zo snel mogelijk start je met mobiliseren, ondersteund door de verpleegkundige en/of kinesist.
Er zal elke dag een subcutane injectie met bloedverdunnende medicatie worden toegediend. Deze vermindert het risico op flebitis en longembolie. Dagelijks wordt de wondzorg door de verpleegkundige gedaan. Deze zal je op de hoogte stellen van de toestand. De wond is gehecht door middel van nietjes. Deze zullen na tien tot veertien dagen in overleg met de arts worden verwijderd. Mogelijk gebeurt dit door de huisarts of de thuisverpleegkundige.
Na de operatie kunnen de penis, de balzak en/of de benen plots heel sterk gaan opzwellen en/of blauw worden door vocht (oedeem) of een bloeduitstorting (hematoom). Na het uitvoeren van een lymfadenectomie is deze kans groter. Meestal is deze zwelling normaal en verdwijnt deze na enkele dagen vanzelf. Hoogstand van het scrotum (door b.v. een opgerolde handdoek tussen de benen te leggen) en hoogstand van de benen (de voeten op een bankje als je in de zetel zit) kunnen helpen om de drainage te bevorderen. Als de penis zo gezwollen is dat de voorhuid niet meer naar achter gebracht kan worden, adviseren wij om dit ook tijdelijk niet te doen.
Ontslag
Enkel op advies van de arts moet twee dagen na de operatie een onderzoek van de blaas (RX MCG) gebeuren. Dit is dus geen standaard gegeven. Dit onderzoek houdt in dat er vloeistof via de blaassonde in de blaas wordt gespoten waarna er een RX-foto wordt gemaakt. De vloeistof is zichtbaar op de foto. Zo kunnen de artsen beoordelen of alles goed aan elkaar is gegroeid en of de verbinding geen lekkage vertoont. Wanneer dit onderzoek in orde is of op advies van de arts (zonder voorafgaand onderzoek), zal de blaassonde worden verwijderd door de verpleegkundige. Bij de tweede spontane urinelozing wordt er een midstream urinestaal (middelste gedeelte) afgenomen voor microbiologisch onderzoek.
Nadat je driemaal spontaan heeft geürineerd, wordt door de verpleegkundige een bladderscan gemaakt. Dit is een echografie (beeldvormend onderzoek met geluidsgolven), waarmee wordt gemeten hoeveel urine is achtergebleven in je blaas. Als dit resultaat goed is, mag je met ontslag.
Als de RX MCG nog een kleine lekkage toont, zal de sonde nog één week ter plaatse blijven waarna er een nieuwe controle plaatsvindt. De verpleegkundige van de afdeling zal je dan de nodige informatie geven over omgang met de blaassonde thuis. Na het verwijderen van de sonde zal een (continentie of urologisch) verpleegkundige langskomen voor de uitleg omtrent het incontinentiemateriaal en te verwachten problemen de komende weken. Ook de kinesitherapeut zal die dag langskomen om de eerste uitleg te geven over bekkenbodemspiertraining.
Als je dit wenst of als wij het noodzakelijk achten, zal de thuiszorg worden ingeschakeld. Deze zal dagelijks langskomen voor de wondzorg en de injecties. Zolang deze onderhuidse injecties dienen gegeven te worden, draag je best je antitrombosekousen.
Mogelijke problemen
Continentieproblemen
Na de operatie kun je last hebben van ongecontroleerd urineverlies. Meestal verdwijnt dit binnen een periode van enkele maanden. Om dit verlies te corrigeren kan training van de sluitspier en kinesitherapie van de bekkenbodemspieren nuttig zijn.
Erectiestoornissen
De zenuwen die verantwoordelijk zijn voor de erectie lopen onmiddellijk langs de prostaat. Bij een volledige prostaatwegname worden deze dus deels verwijderd, wat een kans op impotentie kan geven. Afhankelijk van de plaats en de uitgebreidheid van de kanker kan een zenuwsparing gebeuren aan één of beide zijde(n). Hiermee is er een belangrijke kans op recuperatie van de erectie. Dit is soms zeer snel na de operatie. Doorgaans duurt het herstel negen tot vijftien maanden. Wanneer er geen zenuwsparing kan gebeuren of een recuperatie na de ingreep uitblijft, zijn er middelen om je kans op een erectie te bevorderen.
Raadgevingen voor thuis
Wat kun je thuis verwachten
- Neem voldoende rust
- Het trekkend gevoel bij de wondnaad zal na enige tijd verminderen.
- Autorijden mag na de operatie als je je goed voelt. Dit betekent vlotte transfers binnen- en buitenshuis.
- Het is mogelijk dat je urineverlies hebt. Mogelijk verbetert dit na enkele weken.
- De eerste weken kan er nog een beetje bloed aanwezig zijn in de urine.
Advies levensstijl
- Drink voldoende: circa 2 liter per dag. Let wel op met koffie, thee en koolzuurhoudende dranken. Deze kunnen de blaas prikkelen (en het
urineverlies verergeren). - Eet gezond
- Neem voldoende beweging
- Probeer te zorgen voor een vlot stoelgangspatroon. Eventueel kan hier een vezelpreparaat zoals Movicol®, Laxido® of Forlax® voor opgestart
worden, 1 tot 3 zakjes per dag.
Wat vermijd je best
- Sauna´s, hete baden, zwemmen de eerste 2 weken.
- Zware lasten heffen of langdurig tillen gedurende 6 weken. Ook zwaar huishoudelijk werk kun je de eerste maanden het best vermijden.
- Fietsen gedurende 8 weken. Wandelen mag wel, maar moet geleidelijk aan opgebouwd worden.
- Wees matig met het gebruik van alcohol gedurende 6 weken (1 à 2 glazen per dag is toegestaan).
- Gedurende 6 weken mag je geen seksuele gemeenschap hebben of masturberen.
- Het is verstandig je werkzaamheden niet eerder dan 2 tot 3 maanden na de operatie te hervatten. Dit niet alleen vanwege het lichamelijk herstel. Je hebt ook tijd nodig om wat je doorstaan hebt psychisch te verwerken.
