Middelbare schoolleeftijd

Jongeren in de middelbare schoolleeftijd bevinden zich in een turbulente periode in hun leven. Niet alleen lichamelijk zijn er veel veranderingen, ze staan ook voor grote psychologische ontwikkelingen. Jongeren gaan aan de slag met hun eigen identiteit en stellen hun omgeving meer in vraag. Hierdoor komt er enerzijds meer afstand tussen hen en ouders, maar komen er anderzijds ook waardevolle relaties met leeftijdsgenoten en belangrijke andere volwassenen bij. Aan de ene kant verlangt de jongere naar autonomie, aan de andere kant heeft die ook nog voldoende zorg en nabijheid nodig van de zorgfiguren.

Dit is geen evidente balans en we weten dat deze levensfase ook veel psychologische stress met zich meebrengt, zoals conflicten thuis, sociale stress, een plekje vinden in een vriendengroep, seksuele ontwikkeling en nog veel meer. Tegelijkertijd ligt de kracht van de puberteit ook in deze grote veranderingen. Zo is er veel ruimte voor zelfontplooiing, creativiteit, nieuwe waarden en normen, kritisch maatschappelijk reflecteren en persoonlijkheidsontwikkeling. 

Wanneer deze ontwikkelingstaken in die mate onder druk komen te staan dat de jongere en diens gezin vastlopen op verschillende domeinen (school, sociale contacten, identiteitsontwikkeling, relatie tussen ouders en jongere…) kan professionele hulp noodzakelijk zijn. Jongeren en hun gezin die aanmelden bij de kinder- en jeugdpsychiatrie zijn doorverwezen door een andere hulpverlener (bijvoorbeeld ambulante psycholoog of huisarts) omdat men inschat dat intensievere hulp geïndiceerd is.

Je kan bij ons terecht voor

• Een raadpleging
• Een traject
• Een opname in een leefgroep IKO, OPSTAP of STEK
• Een crisissituatie
• Zorgaanbod vanuit een opname binnen het algemeen ziekenhuis 

Een raadpleging

We gaan steeds van start met een kennismakingsgesprek met een kinderpsychiater en een psycholoog. Tijdens dit gesprek staan we stil bij de moeilijkheden, maar ook bij wat nog goed loopt, en wat de sterktes en krachten zijn van jullie gezin.  Er wordt ook gesproken over de hulp die al betrokken is.

Tot slot denken we samen na over wat jullie zelf al kunnen doen, en welke hulp het meest aangewezen is.

Een traject

Bij Tilia bieden we derdelijns hulpverlening aan voor kinderen en jongeren. Na een kennismakingsgesprek kun je samen met ons beslissen om een traject te starten. Dit traject is gericht op jouw specifieke hulpvraag en thema's die voor jou belangrijk zijn.

In plaats van opname, ga je actief aan de slag met jezelf. Dit kan bijvoorbeeld via:

• Groepstrajecten voor kinderen (zoals de groeigroep)
• Activiteiten voor jongeren (zoals Breinstorm of Rots en Water)
• Ondersteuning voor ouders (bijvoorbeeld ouderavonden over Nieuwe Autoriteit)
• Gezinstherapie (zoals psychomotorische gezinstherapie)

Elk traject is uniek en wordt afgestemd op jouw situatie en behoeften. Dankzij extra middelen van de overheid kunnen wij deze trajecten momenteel gratis aanbieden.

Neem gerust contact op met het onthaal voor meer informatie of om een kennismakingsgesprek in te plannen (zie aanmelden of afspraak maken). Samen kijken we naar de beste aanpak voor jou en je gezin.
 

Opname in een leefgroep

Leefgroep IKO

IKO staat voor ‘intensieve kortdurende opname’. Je verblijf duurt standaard vijf weken, maar kan in uitzonderlijke situaties gewijzigd worden.

Je verblijft hier samen met maximum zeven andere jongeren tussen 12 en 18 jaar oud, met elk hun eigen specifieke moeilijkheden. Het is belangrijk om te weten dat er tijdens de opname heel wat groepsmomenten zijn.

De bedoeling van leefgroep IKO is dat je hier tot rust kan komen, maar ook dat we samen met jou kijken wat er misloopt. Je sterke kanten worden bij ons aangesproken zodat je in de toekomst deze mogelijkheden ten volle kan benutten. Ondanks de momenten in groep staat jouw eigen proces, zowel individueel als in groep, centraal.

Leefgroep OPSTAP

Een opname bij De Opstap bestaat uit twee delen: 

1. Eerst zijn er drie voormiddagen waarbij er multiple family therapy (MFT) georganiseerd wordt, als voorbereiding van de opname
2. Vervolgens zullen er tien weken residentiële opname volgen (= met overnachting)

Tijdens een Opstap opname willen we met jou op zoek gaan naar wat je nodig hebt om je ontwikkelingstaken als adolescent/jongere (verder) op te nemen. Gedurende de opname gaan we samen op zoek naar de dingen waar jij in het dagelijkse leven tegenaan loopt of het moeilijk mee hebt. We proberen deze moeilijkheden te begrijpen om vervolgens een ‘opstapje’ te maken in je ontwikkeling. Naast de moeilijkheden die jij en/of je omgeving ervaren, gaan we ook op zoek naar ieders kwaliteiten en talenten om de groeikansen van jou en je omgeving te bevorderen.

Verder willen we ook graag uitzoeken hoe je met bepaalde gedragingen of moeilijke emoties kan omgaan. En hoe anderen uit jouw omgeving jou daarbij kunnen helpen. We vinden het dan ook heel belangrijk om je ouders/gezin en/of andere betrokken zorgfiguren te betrekken bij je opname. 

Ook focussen we op het geleidelijk terug inschakelen in school, hobby’s (vrije tijd), contact met vrienden en gezin/zorgcontext. We willen de integratie in het gewone leven terug stimuleren. 

Je verblijft in ’De Opstap’ met (ongeveer) vijf andere jongeren tussen 12 en 18 jaar oud, die elk hun eigen specifieke moeilijkheden hebben. Je leert de andere jongeren alvast kennen in de MFT voormiddagen. Daar gaan de gezinnen van de jongeren die worden opgenomen samen aan de slag met thema’s die relevant zijn voor alle gezinnen in deze gezinsontwikkelingsfase.

Leefgroep STEK

Stek in het woordenboek: 

(de; m; meervoud: stekken):

1. tak die je in de grond zet om er een nieuwe plant uit te laten groeien 
2. uitgekozen plek 

STEK is een modulair traject voor adolescenten tussen 12 en 18 jaar. 

Jongeren, en de mensen rondom hen, zijn experts in hun eigen verhaal. STEK gaat samen met jullie op zoek naar de aanwezige krachten en noden. We vertrekken vanuit jullie doelstellingen en bouwen hier een ondersteunend traject rond.  

Een zekere vorm van stabiliteit en engagement zijn onmisbare ingrediënten om de dagbehandeling bij STEK aan te vangen. Wederzijds respect, vertrouwen, acceptatie van wie je bent en openheid zijn belangrijke waarden bij STEK. Samen gaan we op weg en leren we van elkaar, zodat we onze eigen plek/STEK kunnen vinden in het dagelijkse leven. 

Werking:  

STEK biedt in modules tools aan om verder mee aan de slag te gaan. Elke module vertrekt vanuit een ander thema/levensdomein. De levensdomeinen zijn gekozen vanuit ‘Quality of Life’, dat richtinggevend is voor een goede levens- en bestaanskwaliteit. Als jongere volg je 5 modules per week, telkens van 3 uur. Deze vinden vaak in de voormiddag, maar soms ook in de namiddag plaats. 

Een behandeltermijn bedraagt 8 weken. Er wordt samengewerkt met de reeds aanwezige hulpverlening, zodat continuïteit in de zorg aanwezig kan zijn. Tijdens de begeleiding door STEK loopt school verder in een deeltijds traject, zodat het dagelijks leven zonder te grote ingrepen kan doorlopen.  

Een crisissituatie

Soms komen gevoelens zo overspoelend en raakt iedereen er zo van in de war dat er dringend een rustperiode nodig is. Daarvoor dient ons ‘crisisbed’. Jongeren  kunnen maximaal twee weken naar onze afdeling komen, met of zonder overnachting, zodat iedereen terug wat rust vindt. We bekijken samen met ouders en betrokken hulpverleners welke stappen nog kunnen gezet worden om het terug fijner te maken voor iedereen.

Zorgaanbod vanuit een opname binnen het algemeen ziekenhuis 

Soms ontwikkelen kinderen of jongeren lichamelijke klachten waarvoor de dokter, zelfs na grondig onderzoek, geen lichamelijke oorzaak vindt. Of er wordt wel een oorzaak gevonden, maar die kan niet het volledige klachtenpatroon verklaren. In dat geval wordt over psychosomatische klachten of SOLK gesproken (somatisch onverklaarde lichamelijke klachten). Deze klachten kunnen erg vervelend zijn: ze veroorzaken angsten of depressieve gevoelens, staan hobby’s in de weg, naar school gaan lukt minder goed, enz. Vaak worden gezinnen hierbij ook geconfronteerd met ongeloof vanuit de buitenwereld omdat er geen duidelijk aanwijsbare reden is. Hierdoor wordt er al snel foutief gedacht dat de jongere de klachten veinst of verbeeldt, dat hij of zij het ‘erom doet’, of er enkel aandacht mee wil verkrijgen.

Een consultatie bij een psycholoog kan dan zinvol zijn om samen te verbreden. Er wordt bekeken welke mogelijke betekenissen of functies verbonden zijn aan de lichamelijke klacht. Vaak drukt deze klacht immers iets uit van een psychisch lijden (o.a. zorgen of moeilijkheden op individueel vlak, in relatie met leeftijdsgenoten of gezinsleden, enz.) Daarbij gaan we niet op zoek naar een rechtlijnige oorzaak, maar naar een puzzel van factoren die op elkaar inwerken in verschillende richtingen. Daarnaast wordt er stilgestaan bij de gevolgen van de lichamelijke klachten en de coping met pijn, al dan niet ook ondersteund met diepgaande relaxatieoefeningen. 

Ook voor kinderen en jongeren met somatische aandoeningen (waaronder diabetes) is psychologische ondersteuning van het kind of de jongere, de ouders of het ruimere gezin mogelijk. Zo willen we het psychosociaal welzijn verbeteren, helpen bij de verwerking van de diagnose of andere diabetes-gerelateerde problemen (bv depressieve of angstige gevoelens omtrent de aandoening of behandeling, sociaal-emotionele problematiek rond andere thema's die het diabetesmanagement in de weg staan, gezinsconflicten omtrent diabeteszorg, enz.).

Kinderen en jongeren die kampen met obesitas hebben vaak een problematische verhouding ten aanzien van hun eigen lichaam en ten aanzien van de ander. Ze kunnen zich onzeker voelen over hun lichaamsbeeld en kampen vaak met gevoelens van machteloosheid en verlies aan zelfvertrouwen. Daarenboven kan obesitas ook gepaard gaan met moeilijkheden in verhouding tot de ander: ze worden gepest, gediscrimineerd en/of vinden moeilijk aansluiting bij hun leeftijdsgenoten. Ook in deze gevallen kan psychologische ondersteuning een meerwaarde betekenen. 

Er wordt samengewerkt met de kinderarts of huisarts en indien nodig met de kinderpsychiater verbonden aan ons team. Een ambulante consultatie is mogelijk. Ook tijdens een verblijf in het ziekenhuis is een consult op de kamer mogelijk.