Inhoud van deze pagina:
Definitie
Euthanasie is het opzettelijk beëindigen van het leven door een arts op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt.
Wetgeving
Er zijn twee verschillende situaties mogelijk waarin iemand verzoekt om euthanasie:
- Situatie 1: De euthanasievraag van een bewuste, ongeneeslijk zieke persoon. De wetgeving voorziet een verschillende procedure voor mensen die al dan niet binnen afzienbare tijd zullen overlijden. Er dient steeds een (actueel) verzoek euthanasie door de patiënt geschreven te worden. Indien de persoon niet binnen afzienbare tijd zal overlijden dient er minstens één maand tussen het schrijven van het verzoek en de uitvoering euthanasie gerespecteerd te worden.
- Situatie 2: De euthanasievraag die blijkt uit een voorafgaande wilsverklaring euthanasie, waarbij de persoon momenteel onomkeerbaar buiten bewustzijn is.
De wetgever gaat er dus van uit dat enkel jij als patiënt om euthanasie kan verzoeken en niet de partner, kinderen, familie of naasten.
Situatie 1: het (actueel) verzoek
Een bewuste patiënt kan kiezen voor euthanasie als aan volgende wettelijke voorwaarden is voldaan:
- hij is meerderjarig of ontvoogd minderjarig;
- hij is handelingsbekwaam en bewust;
- er is een vrijwillig, overwogen, herhaald verzoek, zonder enige externe druk;
- dit verzoek moet ook schriftelijk opgesteld zijn;
- een ongeneeslijke aandoening (door ziekte of ongeval);
- hij bevindt zich in een medisch uitzichtloze toestand van aanhoudend en ondraaglijk fysiek of psychisch lijden dat niet gelenigd kan worden en dat het gevolg is van een ernstige en ongeneeslijke, door ongeval of ziekte veroorzaakte aandoening.
Indien de uitvoerende arts de overtuiging heeft dat aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan, zal deze conform de wettelijke procedure een tweede arts om een advies vragen. Deze arts dient onafhankelijk van de uitvoerende arts te zijn, alsook van de patiënt.
Euthanasie is niet afdwingbaar. Elke arts behoudt de vrijheid om wel of niet op je verzoek in te gaan. Indien het voor een arts niet mogelijk is (om welke reden dan ook), heeft hij/zij wel de ethische plicht om je door te verwijzen naar een andere arts. Deze arts zal opnieuw je vraag beluisteren en oordelen over de ontvankelijkheid.
Een voorbeeld van een verzoek vindt u achteraan in deze brochure (bijlage 1).
Aandachtspunten
- Enkel de patiënt zelf kan om euthanasie vragen.
- Het verzoek dient weloverwogen, herhaald en zonder enige externe druk (= vrijwillig) te gebeuren.
- Bij voorkeur dient het verzoek handgeschreven te zijn. Ook een voorgedrukte of zelf geformuleerde tekst die gedrukt of getypt is, behoort tot de mogelijkheden, indien de patiënt zelf dateert en ondertekent.
- Het verzoek moet dateren van recente datum. Bij een reeds vroeger opgesteld verzoek is het wenselijk de datum en de handtekening te vernieuwen.
- Indien je fysiek in de onmogelijkheid verkeert een verzoek op te stellen, dien je een persoon aan te wijzen om dit schriftelijk vast te leggen. Deze persoon is meerderjarig en mag geen materieel belang hebben bij je overlijden. Het verzoek moet geschreven worden in aanwezigheid van een arts (huisarts, specialist,...). Er moet ook in vermeld worden waarom je fysiek niet in staat bent om het verzoek te schrijven.
- Een verzoek tot euthanasie kan op elk moment worden ingetrokken of herzien.
- Dit verzoekschrift hou je best zelf in bewaring.
- Het wordt aanbevolen om je verzoekschrift aan te bieden aan de behandelend arts om in te scannen en en toe te voegen in je medisch dossier.
Situatie 2: voorafgaande wilsverklaring inzake euthanasie bij onomkeerbaar buiten bewustzijn
Dit is een document dat je eigenhandig invult indien je levensbeëindiging wil wanneer je onomkeerbaar buiten bewustzijn bent. Een wilsverklaring euthanasie is altijd geldig voor onbepaalde duur. Dit document is pas rechtsgeldig als het door twee getuigen ondertekend is. Minstens één getuige mag geen materieel belang hebben bij het overlijden. Deze handtekeningen bevestigen dat de wilsverklaring vrij en bewust werd afgelegd.
Net zoals bij een verzoek tot euthanasie heeft de wilsverklaring geen dwingende waarde. Ook hier behoudt de arts de vrijheid om de euthanasie al dan niet uit te voeren.
In de praktijk wordt voor een wilsverklaring een voorgedrukt formulier gebruikt. Een voorbeeld hiervan vindt u in bijlage 2.
Aandachtspunten
- Dit document is voorgedrukt en kan ter beschikking worden gesteld via het palliatief supportteam, het palliatief netwerk van je regio, het gemeentehuis, verschillende websites,...
- Indien je fysiek in de onmogelijkheid verkeert om een wilsverklaring op te stellen of te tekenen, dan dien je een ondertekend en gedateerd medisch getuigschrift bij te voegen met de precieze reden waarom je de wilsverklaring niet eigenhandig kan schrijven of vervolledigen. De persoon die je aanduidt om de wilsverklaring te schrijven, moet meerderjarig zijn en mag geen materieel belang hebben bij jouw overlijden.
- Dit document kan op elk moment worden ingetrokken of herzien.
- Het origineel hou je best zelf in bewaring, doch je kunt verschillende ondertekende exemplaren opmaken en in bewaring geven bij personen of instanties (getuigen, vertegenwoordiger, familie, huisarts, arts-specialist,...).
- Het wordt aanbevolen om je ingevuld document aan te bieden aan de behandelend arts om in te scannen en toe te voegen aan je medisch dossier.
- Registratie bij de gemeente kan, maar is niet wettelijk verplicht. Als getuige optreden heeft geen gevolgen, in welke zin ook (vb. juridisch, medisch,...).
- Je laat best je ingevuld exemplaar eens nakijken door een deskundige in deze materie.
Procedure binnen het ziekenhuis
Binnen het wettelijke kader hanteert ons ziekenhuis een visie en een procedure, die door de ethische commissie zijn uitgewerkt en goedgekeurd zijn door de directie. Het is onze bedoeling om alle betrokkenen (patiënt, familie, naasten, artsen, verpleegkundigen, psycholoog, paramedici,...) de nodige tijd en ruimte te geven om met je vraag zorgzaam op weg te gaan. De basis voor dit alles is het nodige wederzijdse respect.
Weet dat, om de procedure te kunnen starten, je eerst en vooral je behandelende arts concreet op de hoogte dient te brengen van je vraag. Dus: “Spreek erover met je arts”.
Contactpunten
Indien je bijkomende informatie wenst, kun je je richten tot:
- Palliatief Supportteam Vitaz - tel. 03 760 85 54 - www.vitaz.be
- Netwerk Palliatieve Zorg Waasland - tel. 03 776 29 97 - www.waasland.palliatieve.org
- Palliatieve Zorg Vlaanderen - tel. 02 255 30 40- www.palliatief.be
- www.delaatstereis.be
- Levenseinde informatie forum - tel. 078 15 11 55 - www.leif.be
- Het huis van de mens - tel. 03 777 20 87 - www.demens.nu
- Recht op waardig sterven - tel. 03 272 51 63 - www.rws.be
- Wettekst euthanasie - www.ejustice.just.fgov.be
Palliatief Support Team
Tel. 03 760 8554
