Al van bij de opening vorige zomer werkt zorgkundige Eline De Vuyst bij Psychogeriatrie De Waaier in Beveren. Maar wat houdt dat exact in? En hoe valt het mee om te zorgen voor ouderen met dementie? Eline deelt een waaier aan weetjes en haar mooiste mangomoment.
“Wist je dat deze hele afdeling is aangelegd in een U-vorm?”, steekt Eline van wal bij aankomst in De Waaier. “We vinden het belangrijk dat onze patiënten vrij kunnen rondwandelen, maar sommigen vertonen doolgedrag. Dankzij die U-vorm voorkomen we dat ze verloren lopen.”
Bij alle patiënten van Psychogeriatrie De Waaier is dementie vastgesteld. Meestal verblijven er 8 patiënten tegelijk voor maximum 28 dagen. Al is er ruimte voor 17. “Dat we een vrij kleine groep hebben, is een van onze troeven. Daardoor kunnen we zorg op maat en op het tempo van de patiënt aanbieden. Zo mogen ze kiezen of ze zich eerst willen wassen, of liever eerst gaan eten. Willen ze lunchen op hun kamer of gaan ze liever naar de dagzaal waar ze samen kunnen zitten? Wassen we hen aan de lavabo of willen ze liever in de douche of in bad? Dat mogen ze allemaal kiezen. Daarnaast hebben wij op rustige momenten voldoende ruimte om met de families te praten.”
Intakegesprek
Die zorg op maat van de patiënt start al bij het prille begin met een intakegesprek. “Dat vinden wij heel belangrijk. Zo leren we onze patiënten en hun families beter kennen. We vragen de naasten telkens om een tekst over dementie te lezen. Velen weten immers niet wat dementie juist is en wat het doet met de patiënt én met henzelf. Naast de patiënten willen wij ook hun families ondersteunen in het dementieproces. Vaak moeten we toch even duidelijk maken dat we het proces wel kunnen vertragen, maar dat we dementie niet volledig kunnen wegnemen.”
Op basis van wat ze leren uit het intakegesprek, gaan Eline en haar collega’s aan het knutselen. Op elke kamerdeur hangt een mooi versierd blad met de naam van de patiënt op. “Dat helpt hen om hun kamer makkelijk terug te vinden”, weet Eline. “En voor de families is het ook handig. De decoratieve elementjes zijn trouwens gebaseerd op wat ze bijvoorbeeld ooit deden qua beroep, hobby’s of andere dingen die hen kenmerken. Die elementjes zien, helpt onze patiënten om dat te onthouden.”
"Sommige patiënten herkennen nog een kam,
maar kunnen niet meer zeggen wat het is."
Leerrijke activiteiten
De toewijding waarmee Eline en haar collega’s hun patiënten behandelen, trekken ze merkbaar door naar alle activiteiten. Onder andere ergotherapeute Eva en kinesiste Stefanie nemen de ouderen mee op sleeptouw. “Daar leren wij heel veel uit. Nadat Stefanie bijvoorbeeld met een patiënt heeft gewandeld, laat ze weten dat het die dag veel beter lukt. En dan proberen wij om hen eens vanuit de zetel naar het toilet te laten stappen. Dat is mooi meegenomen.”
“Of als Eva bijvoorbeeld een taaloefening doet, kunnen we ontdekken dat iemand moeite met taal of afasie heeft. Zo herkennen sommige patiënten nog een kam, maar kunnen ze niet meer zeggen wat het is. Dat is voor ons en zelfs voor de dokter heel nuttig om te weten.” Al die observaties noteren Eline en haar collega’s mee in het verslag.
Handvaten meegeven
Op basis daarvan geeft de Psychogeriatrie bij het ontslag van de patiënt handvaten mee. Zowel voor de familie als het zorgpersoneel van bijvoorbeeld woonzorgcentra is dat een houvast. “Wij geven mee welk gedrag de patiënt stelt en hoe ze er best mee omgaan. Soms kunnen we tips geven om probleemgedrag te minimaliseren.”
Zo hadden Eline en haar collega’s een patiënt die agressief werd telkens ze hem wasten in bed. “We vroegen ons af hoe dat kwam. Bleek dat hij zich te bloot voelde. Daarom hebben we extra handdoeken en een groot laken op hem gelegd. Daar hebben we telkens zodanig mee geschoven dat we alles konden wassen en hij zich tegelijk nooit naakt voelde. Ineens konden we hem wel terug rustig wassen.”
Oplossingen vinden
Dit illustreert tevens hoe belangrijk de handvaten zijn. Want bij het woonzorgcentrum werd het advies nadien niet gevolgd. Met alle gevolgen van dien. “Op een gegeven moment werden we gebeld met de vraag om hem terug op te nemen. Ze zeiden dat het niet te doen was met hem. Daarop hebben wij gevraagd of ze ons advies hadden gelezen. ‘Wij hebben daar geen tijd voor’, klonk het. Dan is het niet moeilijk dat die patiënt terug zo agressief wordt. Eigenlijk is ons werk dan voor niets geweest.”
Agressief gedrag is volgens Eline trouwens zeer zeldzaam. “Ik denk dat mensen dementie vaak linken aan agressie, wat collega’s kan afschrikken om hier te komen werken. Maar eigenlijk hebben wij hier nog maar heel weinig patiënten gehad die zo’n gedrag vertonen. Als ze agressief worden, is dat meestal gewoon omdat ze iets niet graag hebben. Door te observeren, kunnen we oplossingen vinden die het bijsturen.” Of met andere woorden: bij Psychogeriatrie De Waaier zijn ze op meerdere manieren creatief bezig.
"Erover praten konden ze niet, maar gewoon bij elkaar zijn...
dat was al bijzonder."
Echtpaar herenigen
Veel couranter zijn de mooie mangomomentjes. Deze kleine betekenisvolle momenten met patiënten zijn soms zodanig groots dat ze de wandelgangen bereiken. Onlangs nog herenigde Eline voor het eerst een patiënte met haar echtgenoot die op een andere afdeling was opgenomen. “Dat is heel zeldzaam”, geeft ze mee.
Twee à drie keer per week brachten Eline en haar collega’s het koppel weer samen. “Gewoonlijk gingen we naar zijn afdeling en rolden we hem in een zetel met wieltjes tot bij haar. Of de collega’s van SP Revalidatie brachten hem tot bij ons. Tijdens hun ontmoetingen wist zij jammer genoeg niet meer dat hij haar echtgenoot was. Maar ze herkende zijn gezicht nog wel.”
“Telkens hij haar zag, leefde hij helemaal op. Dat had hij wel nodig. De man had toen net slecht nieuws gekregen over zijn herstel. Tegelijk wist hij dat zij palliatief was. Erover praten konden ze niet, maar gewoon bij elkaar zijn… dat was al bijzonder. Die momentjes toch nog kunnen grijpen, deed hem merkbaar deugd.”
Wil jij ook van die mooie momentjes beleven? Dat kan! Eline en haar collega’s van Psychogeriatrie De Waaier zoeken versterking. Ontdek de troeven van Geriatrie en alle vacatures.
Meer verhalen:
- Hoofdverpleegkundige Greet ruilde woonzorgcentrum in voor afdeling Geriatrie
- Sara en Joris werken én studeren: "Aanrader voor pasafgestudeerden"
- Ergotherapeute Els deelt tips om valpartijen te vermijden
